Como Edgar Rice Burroughs cambiou a historia

Militar, cowboy, operario de fábrica, mineiro, piloto de aeroplanos e correspondente de guerra. Edgar Rice Burroughs desempeñou numerosos empregos ao longo dos seus 75 anos de vida, pero nada comparable ás 80 novelas que escribiu, grazas ás que levantou un imperio. Ray Bradbury describiuno como «posiblemente o escritor con máis influencia de toda a historia do mundo», en primeiro lugar polo éxito tan enorme que tiveron as súas sagas: Tarzán dos Monos —do que publicou vinte e seis historias—, Barsoom —once—, Pellucidar —sete—, Venus —cinco—, Caspak —tres— ou a Lúa —tres—. Burroughs foi capaz de axuntar a ciencia ficción de Jules Verne coa novela de aventuras de Robert Louis Stevenson ou Henry Rider Haggard, e combinou o ritmo trepidante dos seriais aos que estaba acostumado o público dos pulp fictions cunha fonda calidade narrativa, que incluía metaliteratura, mestura de xéneros, choque de civilizacións, nenos salvaxes e moitas cousas máis, algunhas das cales se lle ían ocorrendo sobre a marcha. Proba diso é o xiro tan tremendo que se pode ver entre o primeiro e o segundo libro de Tarzán, cando o autor tomou conciencia do exitosa que podería chegar a ser esta serie.

Pero, sobre todo, a influencia de Burroughs en todo o planeta, non só entre os escritores, débese á súa capacidade para estender as súas creacións a outros medios. En 1912 viu a luz Baixo as lúas de Marte, a primeira historia de John Carter de Marte, que apareceu como serial na revista The All–Story Magazine. Ese mesmo ano tamén o fixo Tarzán dos Monos, publicado como novela dous anos despois. Isto era algo moi común nos seriais, que, se alcanzaban un éxito suficiente, podían reconverterse despois en libro para chegar a outro tipo de público. O mesmo Verne traballou deste xeito durante décadas. Con todo, Burroughs deu un paso máis aló e logrou que o seu personaxe poboase todos e cada un dos medios da época: o cine en 1918 —antes incluso da chegada do son—, as tiras de cómic en 1928 e os seriais de radio en 1932. O home mono resultou unha sensación tan incrible que converteu ao seu autor nunha celebridade e este logrou capitalizar o éxito. En 1919 comprou un rancho en California ao que puxo o nome de Tarzana, e ao seu redor formouse unha comunidade de xente tan numerosa que chegou a adquirir entidade propia e actualmente constitúe unha das zonas máis coñecidas da rexión de Os Ánxeles. En 1923, o autor formou a súa propia compañía para a explotación dos dereitos sobre os seus personaxes, Edgar Rice Burroughs Inc, a través da que negociou todos os produtos que apareceron en diante. Está considerado como o escritor que obtivo máis diñeiro proveniente do cine, uns dous millóns de dólares de 1950 a partir de 27 películas de Tarzán.

No literario, inventou a space opera ou ciencia ficción de aventuras, da que logo naceron Flash Gordon ou Star Wars, e tamén o subgénero de espada e planeta, que logo remedaron Almuric, Gor ou As cidades perdidas de Marte. No extraliterario, creou as franquías, os produtos transmedia e o merchandising, que máis tarde rendibilizaron os superheroes. Moitos dicían que iso non ía funcionar, que uns produtos lles farían a competencia aos outros, pero el estaba seguro de que o público querería máis e máis duns personaxes que xa eran iconas culturais, e aos que se sumarían grandes artistas como Hal Foster ou Burne Hogarth.

Foi incluído no Salón da Fama da Ciencia Ficción e a Fantasía en 2003 e un cráter de Marte leva o seu nome. Gran parte do que ocorreu na ciencia ficción e a fantasía durante o século XX débese á contribución de Edgar Rice Burroughs, e grandes autores como Robert E. Howard ou Leigh Brackett quixeron escribir a súa propia obra de espada e planeta. E é certo que algúns dos elementos que explotou xa existían —O libro da selva, de Rudyard Kipling, apareceu en 1894; e As minas do rei Salomón, primeiro exemplo de novela de reinos perdidos, en 1885—, pero ninguén logrou facerse co público como Edgar Rice Burroughs, converter o literario en universal e común a todos os pobos, e entender a narración de aventuras como algo básico para que a xente se divirta, dá igual en que medio o faga.

A partir da súa obra, todos entendemos que o crucial dun personaxe non é que fose criado polos monos ou que apareza misteriosamente nas areas de Marte, senón o que fai con iso, os valores que defende e a clase de persoa que intenta ser. Iso é o que diferencia a un salvaxe dun heroe universal.

Máis aventuras, selvas, planetas e valores correctos nesta ligazón.