Ata a estrea en 2008 de Iron Man, a fabulosa película de acción e aventuras que deu o pistoletazo de saída a todo o Universo Cinematográfico de Marvel, os superheroes sempre tiñan identidade secreta. Superman era realmente Clark Kent, Batman era Bruce Wayne, Wonder Woman era Diana Prince e o que se escondía detrás da máscara de Iron Man non era outro que Robert Down… perdón, Tony Stark. Este feito considerábase fundamental para cada personaxe e non só facía posible a comedia de enredos ―o heroe esfumábase por unha porta á vez que o seu alter ego chegaba pola esquina contraria cunha escusa rocambolesca que xustificase a súa desaparición unha escena antes―, senón que ademais lle confería mortalidade, proximidade co lector e coñecemento de primeira man do que pasaba nas rúas, algo ao que moitas veces non tiña acceso pola súa propia condición de xusticeiro. A personalidade secreta conferíalle anonimato e unha forma de vida sinxela para cando non estaba a salvar o planeta. Ademais, protexía os seus familiares, que deste xeito non se vían expostos ás maldades dos inimigos acérrimos, que sempre querían vingarse polas afrontas sufridas e en ocasións descargaban a súa rabia sobre amigos e persoas próximas ―sobre este punto tan socorrido e sexista, convén revisar o concepto Women in Refrigerators, que acuñou Gail Simone, e que resultou especialmente gráfico no seu momento―.

A dualidade provén das orixes do propio concepto do xusticeiro enmascarado. Poderiamos atopar un primeiro antecedente en O estraño caso do doutor Jekyll e o señor Hyde, novela de Robert Louis Stevenson que xa en 1886 falaba sobre distintas identidades e o verdadeiro eu enterrado baixo a superficie das persoas. Pero, sen dúbida, a verdadeira definición de heroe disfrazado provén da Pimpinela Escarlata, personaxe creado en 1905 por Emma Orczy e que xa mostra todos os elementos que pasarían á historia: o baronet sir Percy Blakeney é un membro recoñecido da alta sociedade británica a quen lle preocupa máis os bailes e as roupaxes caras que a política, ou iso é o que quere aparentar, porque en segredo é a Pimpinela Escarlata, líder dunha sociedade secreta de aristócratas que axudan aos seus homólogos franceses a escapar das execucións masivas do Reino do Terror. O propio Blakeney é un consumado espadachín e mestre do disfrace que foxe en numerosas ocasións do axente Chauvelin, o encargado da súa captura, e que nin sequera revela as súas actividades á súa esposa, a actriz francesa Marguerite St. Jus. Tan só aqueles que lle serven nos seus nobres ideais coñecen a súa identidade e para a maioría non é máis que unha lenda que actúa de forma inadvertida e deixa como marca un exemplar da flor da que toma nome, unha pimpinela escarlata.

Como pode verse, Orczy deixou instaurado o mito, que consiste nun personaxe que non se resigna ás inxustizas dun goberno corrupto e defende aos débiles por medio de disfraces, armas e un símbolo concreto. Así virían máis tarde, seguindo o seu ronsel, o Zorro (1919), A Sombra (1930), Superman (1938), Batman (1939) ou o Coyote (1943). E desde ese punto desenvolveríase a enorme industria dos superheroes, que nos anos 60 viu nacer o revolucionario Universo Marvel, onde as identidades secretas xa non eran tan necesarias.

Tiñan sentido para algúns heroes, como Spiderman ou Daredevil ―que chegaron a vivir auténticos culebróns acerca de se algunhas persoas queridas descubrían o seu segredo, como a tía May, Mary Jane Watson ou Karen Page―, mentres que desaparecía por completo para Hulk ou os Catro Fantásticos, e tomábase con moita lixeireza nos thrillers de superespías que protagonizaba o Capitán América.

O Universo Cinematográfico de Marvel levou estes conceptos un paso máis aló e, desde a famosa frase «Son Iron Man», en xeral non fixo ningún esforzo por ocultar da opinión pública o verdadeiro nome dos seus heroes. Todo o mundo sabe quen son Steve Rogers, Clint Barton, Tony Stark ou Hank Pym, e os únicos que aínda xogan á dobre identidade son o arácnido de Queens e o heroe da Cociña do Inferno.

Un dos casos máis sanguentos durante a década dos 80 foi He–Man, que na súa serie de animación non ocultaba quen era, pero estrañamente ninguén o descubría. Nin un anteface, nin unha máscara, nin sequera unhas lentes separaban ao príncipe Adam da súa contrapartida musculosa, e tampouco é que Battle Cat se diferenciase tanto de Cringer. Este é quizá o exemplo máis raro de familiares que non coñecen ao heroe, e é un asunto que aborda de xeito decidido a recente película de imaxe real.

Estamos ante o final das identidades secretas? Ou quedarán só reservadas para uns poucos personaxes, como o reporteiro do Daily Planet?

Máis espadachíns, flores e segredos inconfesables nesta ligazón.